یکی از شایعترین اختلالات تشنجی در دوران کودکی که باعث نگرانی زیاد والدین میشود تشنج ناشی از تب میباشد . اما باید گفت این اختلال دارای پیش آگهی عالی است .به عبارت دیگر مشکل حادی را برای کودک به وجود نمی اورد و به درمان به خوبی پاسخ میدهد.

تشنج ناشی از تب شایع ترین نوع تشنج در کودکان است . حدود 4-3 % کودکان با سن کمتر از 6 سال دچار این نوع تشنج می شوند . این نوع تشنج همیشه به همراه تب بالا و در سنین 6 ماهگی تا 6 سالگی اتفاق می افتد به ندرت ممکن است بعد از سن 6 سالگی نیز تکرار شود . ولی بیشترین شیوع آن در یک تا دو سال عمر است (بیش از نیمی از موارد ). که بیشتر به دلیل بروز عفونت های گوارشی ، تنفسی و ادراری در این سنین است . بعلاوه شانس بروز تب تشنج بعد از واکسيناسيون نيز بالا خواهد بود. معمولاً اين حالت نادر بوده و مي تواند در روز زدن واکسن ثلاث و يا هشت تا 14 روز بعد از زدن واکسن اوريون، سرخک و سرخجه ايجاد شود. در اين موارد تشنج بعلت تب ايجاد مي شود نه بعلت واکسن. از این رو در هر کودک مبتلا به تشنج ناشی از تب باید کانون تب مشخص و درمان شود . .معمولا سابقه خانوادگی مثبت در یکی از اعضای

خانواده کودک از نظرتب و تشنج وجود دارد به عبارت دیگر استعداد ژنتیکی در بروز این مشکل د خیل است احتما ل عود این نوع تشنج بالا بوده و حدود 30% می باشد و در مورد 10% از این کودکان خطر تکرار تشنج به صورت 3 بار یا بیشتر وجوددارد هر چه تشنج در سنین پایین تر بروز کند احتمال تکرار آن بیشتر است . در این کودکان خطر ابتلا به نارسایی رشد و یا اختلالات هوشی با افراد سالم تفاوتی نمی کند چند عامل خطر یا ریسک فاکتور وجود دارد که در صورت وجود آنها ممکن است کودک در آینده به صرع مبتلا شود این عوامل عبارتند از : تاریخچه خانوادگی مثبت صرع تکرار تب و تشنج،معاینه عصبی غیر طبیعی ،وجود تاخیر در تکامل و اولین تب و تشنج قبل از سن 9 ماهگی

شکل تشنج :

معمولا تشنج در اولین ساعات بروز تب پدیدار شده و گاهی حتی والدین متوجه تب کودک نمی گردند و پس از وقوع تشنج متوجه تب می شوند . تشنج به صورت از دست رفتن ناگهانی هوشیاری ، قفل شدن فک ، سیاه شدن دور لب ، سفت شدن تمام بدن و به دنبال آن حرکاتی شبیه دست و پا زدن بروز می کند . حمله تشنج معمولا کوتاه مدت بوده و در عرض 2-1 دقیقه( کمتر از ' 15 ) برطرف می شود و طی 24 ساعت تنها یکبار اتفاق می افتد به چنین تشنجی تشنج ساده گفته می شود . به ندرت ممکن است حرکات تشنجی در یک طرف بدن و یا فقط در چشمها باشد . و گاهی نیز تشنج بیش از' 15 طول می کشد و یا مرتیاٌ تکرار می شود در این صورت به آن تشنج پیچیده یا کمپلکس می گویند در موارد علائم خطرناکی است و نیاز به بررسی بیشتری دارد .

درمان در منزل :

1- والدین باید در هنگام بروز تشنج خونسردی خود را حفظ کنند .

2- کودک را به پهلو خوابانیده و چنانچه در دهان او ماده غذایی و یا ترشحی وجود دارد به آهستگی خارج نمایند .

3- از پاشیدن آب به صورت و یا تحریک وی خودداری شود .

4- به هیچ عنوان سعی در باز کردن دهان کودک نشود ولی در صورت امکان یک شی پلاستیکی نرم در بین دندانها قرار گیرد تا از گاز گرفتگی زبان جلوگیری شود .

5-با استفاده از شیاف استامینوفن و کم کردن پوشش کودک درجه حرارت کودک را کنترل کنید . در صورت لزوم می توان از تن شویه با آب ولرم نیز استفاده کرد که در این مورد پنبه یا پارچه ای نرم آغشته به آب ولرم را به مدت یک ساعت در نواحی دور گردن و زیر بغل کشاله ران کشیده تا درجه حرارت کودک به حد طبیعی برسد .

هرگز نباید پاشویه و تن شویه بیشتر از 30-20 دقیقه طول بکشد . اگر تب پایین نیامد یا دفعتا بالا رفت باید به پزشک اطلاع داد . در صورت افزایش

نبض / کاهش تنفس ویا خواب آلودگی تن شویه و پاشویه باید قطع شود زیرا احتمال کلا پس گردش خون وجود دارد .

هرگزنباید از ا لکل یا آب سرد یا یخ برای پایین آوردن تب کودک استفاده کرد زیرا ممکن است ا لکل توسط کودک استنشاق شده و منجر به اغما

شود . ضمنا اینکار تب کودک را به طور ناگهانی کاهش میدهد و بدن با این کاهش دما مقابله کرده و تب کودک حتی بالاتر از قبل افزایش یافته و

تشنج اتفاق میافتد .

پس از پایان کار باید لباس سبکی به تن کودک کرد وحرارت بدن اوهر نیم ساعت کنترل شود . بعد از مشورت با پزشک برای پیشگیری از کم آبی

بدن در صورت عد م وجود تشنج و استفراغ در کودک ونیز هوشیار بودن کودک باید از مایعات خوراکی استفاده کرد ( نباید معده کودک را پر کرد )

بعضی از پزشکان استفاده از قرص فنوباربیتال را برای پیشگیری از بروز دوباره تشنج تجویز میکنند . در این مورد با ید به توصیه پزشک عمل کرد

اگر تب کودک بیشتر از 24 ساعت طول کشید یا بیش از 3 روز ادامه داشت یا بعد از قطع تب به مد ت 24 ساعت مجددا بروز کرد باید به پزشک اطلاع داده شود .

- در اکثر موارد تشنج در عرض کمتر از دو دقیقه خاتمه می یابد ولی در صورت تداوم تشنج می توان از شیاف دیازپام استفاده نمود . در این موارد شیاف دیازپام 5 میلی گرم در کودکان با وزن 15 کیلوگرم ، و نوع 10 میلی گرم در کودکان بالاتر از 15 کیلوگرم موثر واقع می شود . هر کودک در اولین حمله تشنج با تب بایستی به به پزشک مراجعه نماید اما چنانچه تشخیص بیماری زمینه ای دیگر رد شد و کودک تنها مبتا به بیماری تشنج متعاقب تب بود در تشنجها ی بعدی مراجعه به پزشک تنها برای جستجوی علت تب و درمان آن کافی است .

اقدامات در بیمارستان :

پس از ورود به بیمارستان در صورت ادامه تشنج تجویز دیازپام از طریق وریدی و یا مقعدی موجب کنترل تشنج خواهد شد باید علت تب کودک مشخص گردد که شرح حال کودک و معاینه دقیق به همراه آزمایشات در این مورد لازم می باشد . روش تشخیص :*

بعد از مراجعه کودک به نزد پزشک برای تشخیص علت واقعی بروز تب و تشنج باید بررسی دقیقی انجام شود . معمولا پزشک درخواست میکند تا

این آزمایشات انجام شود :

آزمایش وکشت مدفوع ( رد شیگلوز)/ گرفتن نوار مغزی و سی تی اسکن مغزی در صورت لزوم

بررسی قند و الکترولیتهای خون، کشت مایع مغزی – نخاعی ،کشت خون

به دلیل احتمال ورود محتویات مری و معده به

راههای هوایی ، حین تشنج کودک باید ناشتا نگه داشته شده و برای کودک رگ گیری شده و سرم گذاشته شود

در سنین پایین گاهی علیرغم بررسی های فوق علت تب نامعلوم می ماند در این موارد حتمامی بایست LP (گرفتن مایع نخاع ) انجام شود . والدین بایستی توجه داشته باشند که بروز مننژیت یا همان عفونت پرده های مغز از عفونت های خطرناک و پر عارضه در سنین خردسالی است که تنها راه تشخیص آن LP ( گرفتن مایع نخاع ) است . درمان دیر رس مننژیت منجر به عوارضی چون کری، اختلال بینایی ، عقب افتادگی ذهنی ، اختلالات رفتاری می شود .

از آن جایی که LP عارضه ای ندارد و بر خلاف نظر عوام منجر به فلجی نمی گردد لذا والدین باید با آرامش خاطران را بپزیرند .

پیش آگهی :

تشنج ناشی از تب خوش خیم بوده و عارضه ای به جا نمی گذارد مگر در مواردی که طول بکشد ، تکرار شود یا کودک معاینه عصبی غیر طبیعی داشته باشد که نیاز به استفاده از داروهای ضد تشنج مثل فنوباربیتال یا سدیم والپورات به مدت 3-1 سال دارد. در سایر موارد استفاده از تب بر ، دیازپام خوارکی ، و تن شویه در هنگام بروز تب برای کودک کافی می باشد بنابراین تشنج ناشی از تب می تواند علامتی از یک بیماری جدی باشد که در صورت پیدا کردن علت تب و درمان آن پیش آگهی خوب خواهد بود

باید توجه داشت که هرگز نباید از قرص آسپرین برای کاهش تب استفاده کرد زیرا ممکن است کودک دچار عارضه ای به نام سندرم ری شود که

همان آسیب کبذی –مغزی است. اغلب پزشکان تجویز آسپرین به منظور کاهش تب را متوقف کرده اند