بيمارستان در اكثر كشورها قسمت عمده اي از مراكز بهداشتي درماني را تشكيل ميدهند و بخش اعظم هزينه هاي بخش بهداشت و درمان را (حدود 70%) به خود اختصاص داده است . بيمارستان بايد الگوي نظافت و سمبل پاكيزگي و بهداشت باشد بنابراين رعايت ضوابط بهداشتي بخصوص بهداشت محيط در بيمارستان از الويت خاصي برخوردار است. مخاطرات عمده سلامت در بيمارستان ناشي از عدم اجراي مقررات بهداشتي مربوط به مواد زائد جامد ، فاضلاب ، رختشويخانه ، آب و مواد غذايي و عدم مراعات نظافت عمومي .... مي باشد كه كليه بيماران ، ملاقات كنندگان ، كاركنان و در نهايت جامعه را در معرض مخاطرات قرار ميدهد . هزينه ناشي از مواجهه با عوامل مخاطره آميز از نظر مالي و مرگ و مير و عوارض خاص بسيار زياد است. با اجراي برنامه بهداشت محيط در بيمارستان ها ميتوان تهديدهاي ناشي از مشكلات بهداشتي در بيمارستان را كاهش داده و با برقراري فرايند هاي بهداشتي در بيمارستان نسبت به ارتقاء كيفيت خدمات اطمينان حاصل نمود
اصول بهداشت محيط در بيمارستان:
محيط بيمارستان نقش مهمي در ايجاد عفونت هاي بيمارستاني دارد . محيط بيمارستان شامل اجزاء زيادي مي باشد که بسياري از اين اجزاء تاثير مستقيم در عفونتهاي بيمارستاني دارند .جهت كاهش انتقال ميكروارگانيسم ها( میکروبها و سایر عوامل بیماریزا ) از وسايل و محيط اطراف ، متدهاي نظافت ، ضد عفوني و استريليزاسيون مناسب مورد نياز مي باشد.
رعايت اصول بهداشت وبهسازي محیط در بیمارستان )ترمیم اجزا تخریب شده ساختمانی ،درزگیری دیوارها ،رعایت اصول ساختمان سازی در مراکز بهداشتی نظیر قابل شستشو بودن دیوارها تا ارتفاع حداقل 1 متر ، وجود روشویی در اتاق بیماران ،و ....) علاوه بر كم كردن مخازن قوي ميكروارگانيسم ها، اثر مهمي در زيبايي محيط و جلب اعتماد بيماران خواهد داشت .
یکی از برجسته ترین موارد شایان توجه در زمینه حفظ و ارتقای شاخص سلامت فرد و جامعه برخورد صحیح ، آگاهانه و هماهنگ با تکنولوژی های جدید کارآمد در مبحث پسماند و مدیریت پسماند می باشد که متاسفانه گاها به دلیل عدم مدیریت مناسب و استفاده از روشهای نامطلوب سلامت جامعه و محیط زیست در معرض خطر قرار می گیرد.
نظافت محيط بيمارستان:
رعايت نظافت محيط بيمارستان يکي از مهمترين راههاي کاهش حشرات موذي و ميکروارگانيسم ها مي باشد .
%90 ميكرو ارگانيسم ها در آلودگی های اي قابل مشاهده وجود دارند و هدف از رعايت نظافت محيط بيمارستان ريشه كني يا كاهش اين آلودگی ها مي باشد .
پسماندهاي بيمارستاني :
امروزه يكي از معضلات بهداشتي و زيست محيطي كشور مواد زايد بيمارستاني است كه به علت دارا بودن عوامل خطرناك، سمي و بيماريزا از جمله زائدات آسیب شناختی ، عفوني، دارويي، شيميايي، راديواكتيو و ظروف و وسايل درماني از حساسيت خاصي برخوردار است. مديريت پسماندهاي بيمارستاني بدليل دارا بودن پتانسيل عفونت زايي و وجود پسماندهاي خطرناك بسيار حائز اهميت است. عدم كنترل و بي توجهي نسبت به مديريت صحيح پسماندهاي بيمارستاني علاوه بر تهديد جدي به سلامت جامعه و محيط زيست ، باعث اتلاف هزينه هاي زياد نيز مي شود .
زباله ها به عنوان مخزن میکروارگانیسم های بیماري زا قادر به ایجاد آلودگی و عفونت اند ، در صورتی که مدیریت پسماندها کافی و مناسب نباشد این میکروارگانسیم ها می توانند از طریق تماس مستقیم ، از راه هوا و .... یا به وسیله انواع ناقلین به دیگران منتقل شوند. لذا می بایست مدیریت مناسب پسماند صورت گیرد که حداقل آلودگی و بیشترین بازدهی را دارا باشد . درصورتی که پسماندهای بیمارستانی با توجه به ماهیت عفونی و خطرناک بودن آنها با پسماندهای شهری مخلوط شده و تمهیدات مناسب به منظور دفع اصولی آن صورت نگیرد تبعات و خطرات بهداشتی و زیست محیطی گسترده تری داشته و سلامت و حیات انسان و موجودات زنده و به طور کلی محیط زیست را به خطر خواهد انداخت
طبقه بندي پسماندهاي پزشکي
طبقه بندي پسماندهاي پزشکي به شرح ذيل مي باشد :
الف- عادي ( شبه خانگي ) : پسماندهاي ناشي از کارکردهاي خانه داري و مديريت اجرايي اين مراکز مي باشند که شامل : پسماندهاي آشپزخانه ، آبدارخانه ، قسمت اداري – مالي ، ايستگاههاي پرستاري ، باغباني و از اين قبيل است .اين پسماندها ، بخش بزرگي از پسماندهاي توليد شده در مراکز بهداشتي - درماني را تشکيل مي دهند و بايد نسبت به جداسازي آنها در مبدأ توليد اقدام شود
ب- پسماندهاي ناشي از مراقبت هاي پزشکي ( پسماندهاي پزشکي ويژه ) : به کليه پسماندهاي عفوني و زيان آور ناشي از بيمارستان ها ، مراکز بهداشتي – درماني ، آزمايشگاههاي تشخيص طبي و ساير مراکز مشابه که به دليل بالا بودن حداقل يکي از خواص خطرناک از قبيل سميت ، بيماري زايي ، قابليت انفجار يا اشتعال ، خورندگي مشابه آن که به مراقبت هاي ويژه ( مديريت خاص ) نياز دارند ، گفته مي شود
برخي از انواع پسماندهاي پزشکي ويژه :
پسماندهاي عفوني : پسماندهايي که به دليل داشتن عوامل زنده بيماري زا (باکتريها ، ويروس ها ، انگل ها يا قارچها ) مي توانند در ميزبانان حساس موجب بيماري شوند . مانند محيطهاي کشت ميکروبي آزمايشگاه ،پسماندهاي ناشي از جداسازي بيماران عفوني ، بافتها ، مواد يا تجهيزاتي که با فرد مبتلا به بيماري عفوني تماس داشته اند و مواد دفع شده از اين بيماران
اجسام تيز و برنده :
اقلامي هستند که مي توانند موجب زخم از قبيل بريدگي يا سوراخ شدگي شوند و عبارتند از : سوزنها ، سوزنهاي زير جلدي ، تيغه چاقوي جراحي و ديگر تيغه ها ، چاقو ، ست هاي انفوزيون ، اره ها ، شيشه شکسته ها و ناخن بيماران و .... که ممکن است عفوني باشند يا نباشند به هر حال به عنوان پسماندهاي بشدت تهديد کننده سلامتي به شمار مي آيند
پسماندهاي آسيب شناختي : شامل بافتها ، اندامها ، اجزاي بدن ، جنين انسان و جسد جانوران ، خون و آبگونه هاي بدن اند .
ويژگي هاي ظروف و کيسه هاي تفکيک پسماندهاي پزشکي :
هر یک از انواع زباله های بیمارستانی می بایست در ظروف ویژه ای دفع شوند که در زیر به آن اشاره می شود .
پسماند:عفوني - ظرف:کيسه پلاستيکي مقاوم - رنگ ظرف : زرد - برچسب : عفوني
پسماند:تيز و برنده - ظرف:Safety Box - رنگ ظرف : زرد با درب قرمز - برچسب : تيز و برنده – داراي خطر زيستي
پسماند:عادي - ظرف:کيسه پلاستيکي مقاوم - رنگ ظرف : آبي - برچسب : عادي
زباله عادی یا شبه خانگی : نایلون آبی زباله عفونی :نایلون زرد
