مقدمه:
آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده نقش مهمی را در ارتقاء توانایی افراد جهت توانمند سازی افراد در مراقبت از خود و ارتقاء کیفیت زندگی آنها ایفا می کند. بستری شدن در بیمارستان و حضور در یک محیط جدید و نا آشنا از یکسو و انجام انواع تکنیک ها و روش های درمانی متفاوت از سوی دیگر منجر به ایجاد اضطراب و نگرانی در بیماران میشود. آموزش مناسب و موثر به بیماران در رابطه با موارد فوق میتواند علاوه بر آگاه کردن بیمار در تمام زمینه ها، نقش موثری در کاهش اضطراب انها نیز داشته باشد.
نقش آموزشی پرستاران در کنار سایر نقش های آنان از اهمیت ویژه ای برخوردار است، لذا ارائه راهکارهای کارآمد جهت توانمند کردن پرستاران برای انجام هرچه بهتر فرآیند آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده ضروری به نظر می رسد.
فصل اول: كليات
ماده 1- نام کمیته:
کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه علوم پزشکی مشهد
ماده 2- تعريف کمیته:
کميته آموزش خود مراقبتی به بيمار و خانواده ،يک کميته استاني است که مسئوليت سياستگذاري، برنامه ريزي، هدايت و کنترل و پشتيباني اجراي فرايند آموزش به بيمار به عنوان بخشي از خدمات بهداشتي درماني در بيمارستانهاي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکي استان خراسان رضوي را به عهده دارد.
فصل دوم: اهداف
ماده 3- اهداف کمیته عبارتند از:
1- برنامه ريزي و سياستگذاري در زمينه تهيه زيرساختهاي (محتواي آموزشي استاندارد، راهنماي باليني ارائه آموزش به بيمار، فرمهاي ثبت آموزش به بيمار) اجراي اثر بخش آموزش به بيمار
2- اراتقاء توانمندي پرستاران و ساير ارائه دهندگان خدمات بهداشتي – درماني جهت ارائه موثر خدمات آموزش و مشاوره به بيماران و خانوادههاي آنان
3- پشتيباني مراکز درماني جهت تسهيل در اجراي خدمات آموزش و مشاوره
4- کنترل و نظارت بر نحوه اجراي خدمات آموزش و مشاوره در بيمارستانهاي تحت پوشش دانشگاه
فصل سوم: ماموریتها و وظایف کمیته
ماده 4-ماموریت این کمیته ارتقاء کيفيت ارائه خدمات آموزش و مشاوره به مددجويان مراجعه کننده به بيمارستان هاي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکي استان خراسان رضوي از طرق سیاستگذاری در زمینه آماده سازی زیرساختها، هماهنگی بین اعضاء ارائه دهنده خدمات بهداشتی در زمینه اجرای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده ، پشتیبانی و کنترل و نظارت بر انجام آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد میباشد.
ماده 5-وظايف کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده شامل موارد زیر است:
1- تامین یا نظارت بر آماده سازی زیرساختهای اجرای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده شامل محتوای آموزشی استاندارد، خط مشی و دستورالعملهای اجرایی، فرمهای ثبت و نظارتی
2- هماهنگي جهت تشکيل کميته آموزش خود مراقبتی به بيمار و خانواده در بيمارستانها و نظارت بر عملکرد آنان
3- برگزاري کارگاههاي آموزشي آموزش خود مراقبتی به بيمار و خانواده
4- برنامهریزی جهت تربیت مدرسین "آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده "، اعطای مجوز فعالیت و تمدید مجوز فعالیت آنان در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد
5- راه اندازي واحد آموزش سلامت در بيمارستان ها
6- نظارت بر حسن اجرا، وکیفیت ارائه برنامه هاي مدون آموزش به بيمار در بیمارستانها
7- نظارت و ارزيابي نحوه عملکرد و حسن اجراي کليه فعاليت هاي صورت گرفته کميته هاي آموزش به بيمار بيمارستا نها
8- برنامهریزی جهت توسعه نقش آموزشی و مشاورهای کلیه ردههای شغلی کارکنان علوم پزشکی
9- سیاستگذاری و برنامه ریزی جهت وارد کردن خدمات آموزش و مشاوره به عنوان بخشی از عملکرد کلیه ردههای شغلی و لحاظ کردن کیفیت خدمات آموزش و مشاوره در ارزشیابی عملکرد آنان
10- پایش نحوه اجراي برنامه آموزش خودمراقبتی به بيمار و خانواده در بيمارستان ها
11- برقراری ارتباط با جامعه و ارائه اطلاعات مفید به اقشار مختلف با استفاده مناسب از وسایل ارتباط جمعی مانند رسانهها، اینترنت و نشریات
فصل چهارم: اركان کمیته
ماده 6- اركان کمیته به ترتيب عبارتند از:
ü رئيس کمیته
ü دبير نظارتی و اجرایی کمیته
ü دبیر علمی و پژوهشی کمیته
فصل پنجم: اعضاء کمیته
ماده7- کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه از افراد زیر تشکیل می شود:
ü نماینده رئیس دانشگاه
ü نماینده معاون درمان دانشگاه
ü نماینده معاونت بهداشتی دانشگاه
ü نماینده معاونت پژوهشی دانشگاه
ü مدير پرستاري دانشگاه
ü کارشناس مسئول آموزش به بیمار دانشگاه
ü کارشناس آموزش دانشگاه
ü دو نفر به نمايندگي از اعضاء هيئت علمي دانشگاه علوم پزشکي
ü دو نفر به نمايندگي از اعضاء هیئت علمی دانشکده پرستاري و مامايي
ü کارشناس کنترل عفونت دانشگاه
ü سه نفراز معاونین آموزشی بیمارستانهای دانشگاه
ü سه نفر از مدیران پرستاری بیمارستان آموزشي بيمارستان ها
ü رئیس اداره اعتبار بخشی دانشگاه
ü رئیس اداره حاکمیت بالینی دانشگاه
تبصره 1- کمیته مي تواند از افرادي ، جهت مشاوره و نظرخواهي براي شركت در جلسات دعوت به عمل آورد.
تبصره2-پس از انتخاب اعضاء کمیته دبیران کمیته توسط رئیس کمیته انتخاب خواهند شد.
تبصره3- اعضاء هیئت علمی دانشکده پرستاری بر اساس سوابق علمی و اجرایی در زمینه آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده و به پیشنهاد رئیس دانشکده پرستاری و مامایی توسط رئیس کمیته انتخاب خواهند شد.
تبصره4- اعضاء هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سایر رشتهها بر اساس سوابق علمی و اجرایی در زمینه آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده به پیشنهاد مشاور معاون درمان و تایید رئیس کمیته انتخاب خواهند شد.
وظایف و اختیارات اعضاء کمیته:
ماده 8- وظایف و اختیارات اعضاء کمیته شامل موارد زیر است:
1- شرکت مستمر در کلیه جلسات کمیته
2- مشارکت در امر اجرای مصوبات جلسات کمیته بر اساس تقسیم کار در جلسه
3- شرکت فعال در زیر- کمیته ها بعنوان اعضاء کمیته
وظایف و اختیارات رئیس کمیته:
ماده9- وظایف و اختیارات رئیس کمیته شامل موارد زیر است:
1- هدایت و رهبری کمیته با برنامه ریزی مناسب و استفاده توانمندی اعضای کمیته و بهره گیری از امکانات و ظرفیتهای بهداشتی، درمانی، آموزشی و رفاهی داخل و خارج دانشگاه جهت تحقق اهداف پیش بینی شده
2- پیگیری مصوبات کمیته و نظارت بر حسن اجرای مصوبات
3- انتصاب دبیران زیر کمیتههای علمی-پژوهشی و اجرایی- نظارتی
4- نظارت بر حسن عملکرد اعضاء کمیته
5- ابلاغ شرح وظایف هر یک از اعضا و نظارت بر اجرای صحیح آن
6- نظارت بر تشکیل جلسات کمیته به طور منظم و تقسیم کار اعضای کمیته
7- ثبت و نگهداری سوابق، صورتجلسات و همچنین تنظیم گزارشات و حفظ و نگهداری اسناد کمیته( وظایف دبیر اجرایی نظارتی)
فصل ششم:زیر كميته ها
ماده 10- با توجه به الزامات اجرايي و به منظور نيل به اهداف و ماموريتهاي کمیته، دو زیر كميته ذيل تشکیل خواهد شد.. مصوبات این كميته ها در کمیته دانشگاه مطرح ودرصورت تصویب کمیته آن مصوبات لازم الاجرا خواهد بود. كميته ها شامل:
1- كميته علمی- پژوهشی
2- كميته اجرایی- نظارتی
کمیته علمی - پژوهشی
ماده 11- کميته علمي –پژوهشي دانشگاه از افراد زیر تشکیل می شود:
شامل دو sub committe پرستاري و پزشکي مي باشد
ü sub committe پزشکی شامل 5 نفر از اعضاء هیئت علمی دانشگاه.
ü sub committeپرستاری شامل 5 نفر از اعضاء هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامائی.
اهداف و وظايف كميته علمی-پژوهشی به شرح زير است:
هدف کلی زیر- کمیته علمی-پژوهشی تامین و تضمین کیفیت سطح علمی و روزآمد بودن خدمات آموزش و مشاوره در سطح بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد میباشد.
وظایف:
1- برنامه ریزی جهت تهیه و به روز رسانی محتواهای آموزشی استاندارد بر اساس تشخیص های شایع با هماهنگی و استفاده از متخصصین و کارشناسان شاغل در بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد
2- تهیه خط مشی و دستورالعملهای هدایت کننده فعالیت های آموزش و مشاوره کارکنان ارائه دهنده خدمات سلامت
3- تهیه فرمهای ثبت مناسب جهت درج فعالیتهای آموزشی توسط اعضاء تیم درمانی- مراقبتی
4- برگزاری کارگاههای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده جهت به روز رسانی دانش و مهارتهای خدمات و مشاوره اعضاء تیم درمانی- مراقبتی
5- تربیت مدرسین کارآمد جهت برگزاری کارگاههای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده
6- اعطاء مجوز فعالیت و تمدید مجوز فعالیت پرستاران آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد
7- برنامه ریزی جهت راه اندازی و به روز رسانی سایت آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده و استفاده از روشهای نوین آموزشی نظیر مواد آموزشی چند رسانهای، استفاده از روشهای آموزش گروهی.
8- بررسی و تایید محتواها ی آموزشی تهیه شده توسط کمیتههای آموزش به بیمار و خانواده بیمارستانی
9- برنامه ریزی و سیاستگذاری جهت اجرای برنامه های واحد آموزش سلامت در بیمارستان ها
10- نظارت بر کیفیت علمی خدمات آموزش و مشاوره ارائه شده در سطح بیمارستانها با همکاری زیر-کمیته اجرایی – نظارتی
11- برنامه ریزی و سیاستگذاری در خصوص اجرای برنامههای آموزشی در سطح جامعه و همکاری با رسانهها به ویژه رسانه ملی در خصوص افزایش آگاهیهای بهداشتی عمومی
12- همکاری علمی با سایر مراکز دانشگاهی در زمینه آموزش مددجویان
13-بررسی هزینه-اثربخشی اجرای برنامههای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده از طریق هدایت و اجرای طرحهای تحقیقاتی در سطح بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد
14- همکاری وهماهنگی با پزشک خانواده درجهت آموزش و راهنمايي بيماران جهت مراجعه به مراكز تشخيصی و درماني درارتباط با اقدامات تكميلي در صورت نياز
15- همکاری و هماهنگی با پزشک خانواده در ارتباط با پیگیری سلامت مددجویان پس از ترخیص از بیمارستان
كميته اجرایی- نظارتی:
ماده12 - کميته اجرایی –نظارتی دانشگاه از افراد زیر تشکیل می شود:
ü نماینده ای معاون درمان دانشگاه
ü مدیر پرستاری یکی از بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی مشهد.
ü کارشناس آموزش به بیمار دانشگاه.
ü رئیس اداره اعتبار بخشی معاونت درمان دانشگاه
ü کارشناس کنترل عفونت دانشگاه
ü یک نفر از اعضاء هیئت علمی دانشکده پزشکی
ü یک نفر از اعضاء هیئت علمی دانشکده پرستاری
ü نمایندگانی از کارشناسان آموزش به بیمار بیمارستان ها
اهداف و وظايف كميته اجرایی- نظارتی به شرح زير است:
هدف کلی زیر- کمیته اجرایی-نظارتی، نظارت بر حسن اجرای خدمات آموزش به بیمارو مشاوره در سطح بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد میباشد.
وظایف:
- · سیاستگذاری و برنامهریزی جهت اجرای شیوههای نظارتی موثر و کارامد بر عملکرد آموزشی کلیه رده های شغلی کارکنان شاغل در بیمارستانهای دانشگاه علوم پزشکی مشهددر ارتباط با آموزش مددجو
- · نظارت بر عملکرد سوپروایزران آموزش سلامت بر اساس شرح وظایف مصوب
- · نظارت بر عملکرد کمیتههای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده بیمارستانها از طریق بازدید از بیمارستانها و دریافت گزارشات دورهای
- · نظارت بر واحد های آموزش سلامت بیمارستان ها و کیفیت و کمیت خدمات آموزش ومشاوره ارائه شده در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ارتباط با آموزش مددجو
- · نظارت بر حسن اجرای مصوبات کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه در بیمارستانهای تحت پوشش از طریق دریافت و تجزیه وتحلیل گزارشات دریافتی از کمیته های بیمارستانی
- · تعیین گروههای نظارتی جهت انجام بازدیدهای دورهای ومنظم از بیمارستانهای تحت پوشش و تهیه گزارشات مستند از نتایج بازدیدها و ارسال به کمیته
- · بررسی و ارزیابی تجهیزات و فضای فیزیکی مناسب جهت آموزش بیماران در مراکز بهداشتی درمانی ، آموزشی
- · تهیه و تدوین و بازنگری چک لیست های ارزیابی آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده به منظور تعیین درجه خدمات به مددجو و نظارت بر حسن اجرای ارزشیابی مراکز
- · پیگیری اجرایی شدن نتایج حاصله از فعالیت های کنترل و نظارت توسط مدیران اجرایی دانشگاه
کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده در بیمارستان ها
ماده 13- این کمیته یک کمیته اجرایی است که مسئولیت برنامهریزی، اجرا و نظارت بر نحوه ارائه خدمات آموزش و مشاوره کارکنان بهداشتی و درمانی شاغل در هر یک از بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد را به عهده دارد. این کمیته تحت نظارت کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه فعالیت میکند. کميته آموزش به بيمار بایستی به صورت ماهيانه در بیمارستان های بالای 100 تختخوابی و هر دوماه در بیمارستان های زیر 100 تختخوابی تشکيل مي گردد. دبیر کمیته بایستی سوپروایزر آموزش سلامت و رئیس کمیته بایستی مدیر پرستاری بیمارستان باشد.
اعضاء اين کميته حداقل بايد شامل افراد زير باشند.
ü نماينده علمي پزشکان ( نماينده هيئت علمي بيمارستان در بيمارستان هاي آموزشي)
ü ریاست یا جانشین ریاست بیمارستان ها( در بیمارستان های آموزشی معاون آموزشی بیمارستان)
ü مترون بیمارستان
ü سوپروايزر آموزشي
ü سرپرستاران بخش ها
ü سوپروایزر آموزش سلامت
ü دو نفر از رابطین آموزشی بخش ها به انتخاب مترون
ü مسئول بهبود کیفیت
ü واحد فناوري اطلاعات
مسئولیتها و وظایف کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده بیمارستانی:
1- برنامهریزی و فراهم سازی زمینه اجرای دستورالعملهای ابلاغ شده از طرف کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه
2- نیاز سنجی و برنامه ریزی جهت تهیه محتوای آموزشی استاندارد بر اساس پروتکل استاندارد تهیه محتوای آموزشی ابلاغ شده به بیمارستان ها متناسب با تشیخص های شایع و اولویتهای خاص نیازهای آموزشی در هر بیمارستان
3- تعامل با کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه در خصوص موانع موجود در ارائه خدمات آموزش و مشاوره در بیمارستان و برنامه ریزی جهت برطرف سازی موانع
4- نظارت بر واحد آموزش سلامت بیمارستان در 5 مرحله بدو پذیرش، حین بستری، زمان ترخیص،پس از ترخیص و زمان بستری
5- نظارت بر حسن ارائه خدمات آموزش و مشاوره در بخش های بیمارستانی از طریق بررسی نحوه ثبت ارائه خدمات آموزش و مشاوره در فرم ثبت ابلاغ شده توسط کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه، نظارت بر عملکرد آموزشی کارکنان بهداشتی
6- تهیه گزارش عملکرد هر سه ماه از نحوه ارائه خدمات آموزش و مشاوره در بیمارستان مربوطه و ارائه آن به مدیران ارشد بیمارستان و کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه
7- همکاری با تیم اجرایی نظارتی کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه در جهت بررسی کیفیت ارائه خدمات آموزش و مشاوره در بیمارستان
8- تدوین برنامه مدون آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده جهت حداقل 5 بیماری شایع در هر بخش
9- ارتقاء مستمر دانش و مهارتهای آموزش و مشاوره کارکنان از طریق برگزاری کارگاههای آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده و تعامل با بیمار برای همه ردههای شغلی کارکنان علوم پزشکی
10- برنامهریزی جهت در نظر گرفتن کیفیت عملکرد آموزشی و مشاوره کلیه رده های شغلی کارکنان علوم پزشکی در ارزشیابی عملکرد آنان
11- تعامل با کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده دانشگاه در خصوص اجرای روشهای روزآمد و موثر آموزشی با توجه به امکانات و شرایط هر بیمارستان
فصل هفتم: دبيرخانه
ماده 14- دبيرخانه کمیته آموزش خود مراقبتي به بيمار و خانواده در محل مدیریت پرستاری استقرار خواهد يافت.
ماده 15- وظايف و ماموريتهاي دبيرخانه شامل موارد زير است:
- · ثبت گزارش صورتجلسات
- · ارسال رونوشت صورتجلسات کمیته به تمامي اعضاء
- · بايگاني صورتجلسات
- · دريافت، ارسال و ثبت مكاتبات اداري
فصل هشتم: جلسات کمیته:
ماده 16- جلسات كميته حداقل ماهی يكبار تشكيل مي شود و به هنگام ضرورت جلسات فوق العاده با نظر رئيس کمیته تشكيل خواهد شد.
ماده 17- كليه جلسات کمیته با حضور ریاست کمیته و در مجموع مصوبات با دوسوم اعضا معتبر است.
ماده 18- كليه صورتجلسات کمیته بايد در برگه صورتجلسه ثبت و به امضاي اعضاء رسيده و مصوبات آن قابل اجرا خواهد بود.
ماده 19- در صورت عدم حضور رئيس، دبير علمی کمیته جلسه را اداره مي كند.
فصل نهم: منابع مالي کمیته:
ماده 20- منبع مالی کمیته:
معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد